Dianatempel

Hij was niet aan Diana gewijd. De naam gaf hem in de 17e eeuw de historicus Bernabé Moreno de Vargas, en de in 1972 begonnen opgravingen toonden dat de tempel bij de keizercultus hoorde: er kwamen sculpturen van leden van de keizersfamilie tevoorschijn.

Hij is zo goed bewaard juist omdat iemand erin bouwde: in de 16e eeuw werd het paleis van de graaf van Los Corbos opgetrokken met de cella van de tempel als geraamte, en die renaissancemuren hielden de Romeinse zuilen vier eeuwen overeind.

Het in de tempel gebouwde paleis werd opgetrokken met hergebruik van Romeins en Visigotisch materiaal, en zijn portaal, ramen en dubbele galerij staan er nog: in juni 2018 werd er een informatiecentrum over de tempel zelf geopend.

Het marmer van de zuilen is een truc: ze zijn van grof graniet, bedekt met rood geverfde stuc om marmer te imiteren. Wat vandaag als edele naaktheid wordt bewonderd was in werkelijkheid het skelet van een verloren bekleding.

De tempel stond niet alleen op een droog plein: hij nam het midden in van een aangelegd heilig terrein met twee parallelle bassins aan beide zijden van de voorgevel, gevoed door kleine gemetselde kanaaltjes met baksteentegels erover.

Het in de tempel gebouwde paleis was ten dode opgeschreven: in 1972 werd het onteigend om het Romeinse gebouw terug te winnen en werd sloop bevolen. Het bevel werd herroepen, en daarom staat het er nog.

De mensen noemden het paleis niet naar zijn graaf: het was het «huis van de Wonderen», dezelfde bijnaam als het aquaduct kreeg, en om dezelfde reden — de verbazing dat het ding er nog stond.

De inrichting van de omgeving verliep niet vreedzaam: op verzoek van verenigingen en particulieren bezochten leden van ICOMOS-Spanje het terrein en brachten in dat het eromheen opgetrokken gebouw het heilige terrein van de tempel aantast.